Zilveren Schaats waar de Minstroom begint

IMG_0842_small

Hier begint de Minstroom, al kun je niet zeggen dat dit de ‘bron’ van de beek is. Welke kant de beek opstroomt, naar het oosten of naar het westen, bepaalt het hoogheemraadschap namelijk met een sluisje. De loop van de beek is hier waarschijnlijk in het begin van de zestiende eeuw aangelegd. In dit bijna verloren stukje stad ligt het meest natuurlijke deel van de Minstroom. De Zilveren Schaats is een natuurgebied waar veel zeldzame planten en dieren zich thuis voelen.

 

Dit gebied was zo’n negenhonderd jaar geleden bekend als het Biesveld. ZoIMG_0836_smallals de naam al aangeeft was het een drassig moerasland. Begin twaalfde eeuw werd begonnen met de ontginning van de veengrond die hier langs de Oude Vecht lag. Langzaam ontwikkelde het zich tot een land- en tuinbouwgebied. De ‘Nieuwe Minstroom’ werd begin zestiende eeuw gegraven. Of het Vossegat er toen al lag is niet duidelijk, maar nu vormt dat de verbinding met de Kromme Rijn. De Ridderschapsvaart naar het noorden vormde sinds de tweede helft van de zeventiende eeuw de vaarweg richting De Bilt, waarover vooral trekschepen gingen.

 

Gedekte weg

Het Ministerie van Oorlog groef in 1876-77 een stuk van de Ridderschapsvaart uit tot zo’n anderhalf à twee meter diep voor de aanleg van een ‘gedekte weg’ tussen de forten De Bilt en Vossegat. Dit was een weg die achter een dijk lag en waarover troepen zich konden verplaatsen buiten schot van vijandelijke artillerie. Het was een onderdeel van de nieuwe waterlinie, waar achter Holland en Utrecht zich veilig waanden. De afgraving dankt zijn huidige naam aan de Utrechtsche IJsclub ‘De Zilveren Schaats’ (1879-1943) die in de winter gebruik maakte van het dichtgevroren water. Het was een vereniging voor de hoogste maatschappelijke stand: adel, patriciaat, professoren, bankiers, rechters, de hoogste ambtenaren. Schaatsen was een sociale bezigheid. Het ging de leden om ijsvermaak: zwieren en zwaaien, en het sportelement zat hooguit in schoonrijden. In de zomermaanden was het water in gebruik van een zwembadinrichting. Mannen en vrouwen mochten samen schaatsen, maar zwemmen deed je gescheiden.

 

De Hoogstraat

De Hoogstraat Revalidatie zit hier sinds 1988. De zorginstelling werd in 1948 opgericht om oorlogsslachtoffers te helpen. Het zat toen in het negentiende-eeuwse buitenhuis De Hoogstraat bij Leersum. Op dat moment koos men voor de rust van de natuur. In de jaren tachtig was de opvatting dat het beter was om de patiënten niet te isoleren. Bovendien is dagbehandeling makkelijker met een ruimte in de stad.

Leuk om te zien zijn de huisjes links van De Hoogstraat. Vooral nummer 4, dat uit ongeveer 1890 is. De dorpse uitstraling versterkt het gevoel dat je hier aan het eind van de stad zit.

De wijk ten westen van de Zilveren Schaats is tussen 1900 en 1920 aangelegd. F.J. Moerkoert kocht de grond in 1895, maakte die bouwrijp en verkocht die weer in percelen aan investeerders en particulieren. In de herenhuizen woonde de nieuwe hogere middenklasse van opkomende zakenlieden en ondernemers, leraren, ambtenaren en mensen in vrije beroepen. Moerkoert was zelf zo’n nieuwe ondernemer: een stukadoor die van zijn bedrijf een succes had gemaakt.

 

IMGP7912_smallDe Zilveren Schaats is het rijkste stukje natuur aan de Minstroom. Bewonersvereniging De Zilveren Schaats beheert de anderhalve hectare water en de landtong van drie hectare die ernaast ligt, in samenwerking met gemeente en waterschap. Hoogheemraadschap de Stichtse Rijnlanden laat de oevers onbeschoeid, ontdoet het water van ongewenste waterplanten en baggert indien nodig de watergang uit. Buurtbewoners hoeden een kleine kudde van Maasduinschapen. Onder meer daardoor voelen veel planten zich hier thuis, waaronder zeldzame soorten zoals grote ratelaar, zwanenbloem, oranje springzaad, kleine egelskop, wouw, waterdrieblad, kleine lisdodde en watergentiaan. Ook veel dieren voelen zich hier op hun gemak op en rond het water, zoals kramsvogel, koperwiek, pestvogel, buizerd en ringslang.

icon-end-page